فهم صورت‌های مالی (۱): مفاهیم

پیش نوشت: پیش از این قصد داشتم در یادداشت‌هایی، مفاهیم اولیه مالی را توضیح دهم و در سه یادداشت هم همین کار را کردم؛ اما تنبلی و البته توقیف نیمکت آن یادداشت‌ها را نیمه تمام گذاشت. از این پس سعی خواهم کرد که همان موضوع را ادامه دهم.

شرکت‌ها فعالیت‌های متفاوتی انجام می‌دهند؛ از تولید کالا تا ارائه خدمات. اما تمام شرکت‌های انتفاعی به قصد سودآوری (در بلند مدت) فعالیت می‌کنند. به عنوان مدیر چنین بنگاهی وظیفه شما این است که ثروت سهامداران خود را حداکثر کنید و این کار غالبا با سود (و پول) بیشتر به دست خواهد آمد. حتی اگر در یک نهاد غیر انتفاعی (که هدف آن حداکثر سازی ثروت سهامداران و سودآوری بیشتر نیست) مدیریت کنید، لازم است بدانید که منابع در اختیار شما از کجا تامین خواهد شد و در کجا هزینه و سرمایه‌گذاری می‌شود. در چنین سازمان‌هایی نیز لازم است عملکرد مالی مجموعه تحت مدیریت خود را زیر نظر بگیرید.

برای کمک به بنگاه و کسب و کارتان می‌توانید هزینه‌ها را کاهش دهید، درآمدها را افزایش دهید و یا هر دوکار را همزمان انجام دهید. موفقیت مالی هر بنگاهی در گرو سرمایه‌گذاری‌های مناسب و استفاده بهینه از دارایی‌ها است. در حقیقت وظیفه یک مدیر خوب کنترل و مدیریت ترکیب فروش، هزینه، سرمایه‌گذاری، استفاده دارایی‌ها و … است.

وضعیت سلامت مالی بنگاه چگونه است؟ منابع شرکت از کجا تامین می‌شود و در کجا باید سرمایه‌گذاری کنیم؟ ترکیب درآمدی شرکت چگونه است؟ وضعیت نقدینگی شرکت چطور است و وجوه نقد شرکت از کجا تامین می‌شود؟ قبلا هم اشاره کردم که پاسخ همه این سوالات در صورت‌های مالی نهفته است. بنگاه‌ها سه صورت مالی مهم تهیه می‌کنند که پاسخ سوالات فوق و بسیاری از سوالات دیگر در آن‌ها وجود دارد و البته همین صورت‌های مالی اطلاعات مفیدی برای تصمیم‌های مدیریتی و مقایسه شرکت‌ها در اختیار مدیران و تحلیل‌گران قرار می‌دهد. این سه صورت مالی عبارتند از:

  • صورت سود و زیان[۱]
  • ترازنامه[۲]
  • صورت جریان وجوه نقد[۳]

شرکت‌های پذیرفته در بورس‌ها موظفند که اطلاعات این صورت‌‌های مالی را در اختیار همه قرار دهند. از این رو این صورت‌ها لزوما همه اطلاعات را منتشر نمی‌کنند. از طرفی شرکت‌ها معمولا اطلاعات مالی را برای دو نوع استفاده کننده منتشر می‌کنند؛ استفاده کنندگان داخلی و خارجی. طبیعی‌ است که اطلاعات منتشره در این دو نوع صورت مالی (از نظر نوع و جزییات) با هم تفاوت دارد ولی در یک اقتصاد سالم و شفاف اطلاعاتی که به مدیران داخلی داده می‌شود نباید با اطلاعاتی که به استفاده کنندگان خارجی داده می‌شود، مغایرت داشته باشد.

ذکر این نکته ضروری است که صورت‌های مالی دیگری نیز تهیه می‌شوند، اما سه مورد فوق از سایر صو‌رت‌های مالی پراهمیت‌ترند و درک آن‌ها پرفایده است.

برای درک بهتر صورت‌های مالی باید ابتدا محدودیت‌ها و مشخصات اصول حسابداری که این صورت‌ها بر اساس آن‌ها تهیه می‌شوند را درک کنیم و سپس به بررسی صورت‌های مالی بپردازیم.


[۱] . Income statement (profit & loss statement)

[۲] . Balance sheet

[۳] . Cash flow statement

[۴] . Generally Accepted Accounting Principles (GAAP)

[۵] . Accrual accounting

[۶] . Incurred

[۷] . Matching principles

۱۶ نظر

  1. استاد چرا نوشته اید حداکثر کردن ثروت سهامدار غالبا با کسب سوده؟ چرا غالبا؟

    • مدیران غیر از افزایش سود آوری از طرق دیگر هم میتوانند ارزش شرکت را افزایش دهند که یکی از مهمترین راهها کاهش رسک شرکت است. به همین دلیل نوشتم غالبا

  2. استاد آیا به جزء صورت سودوزیان جامع صورت مالی دیگری وجود دارد که در شرایط خاص نیاز به تهیه آن نباشد

    • دوست خوبم استانداردهای هر کشوری تعیین میکند که چه صورتهایی مورد نیاز است. در ایران صورتهای ترازنامه و سودوزیان جزو صورتهای اساسی که از نظر مالیاتی باید تهیه شود.

      • با تشکر از شما استاد از دو جنبه استاندارد و الزام مالیاتی به سوال پاسخ دادید از جنبه استاندارد ایران و بین الملل منظورم بود در ضمن به صورت جریان وجه نقد اشاره نکردید نظر خاصی داشتید؟این سوالی است که یکی از اساتید مطرح کرده نمی دونم دنبال جواب خاصی می گشته یا نه یک سوال معمولی بوده

  3. باسلام واحترام خدمت استاد گرامی لطفاً بفرمایید پرسشم نامفهومه یاهنوز فرصت نیافتید پاسخ دهید با تشکر

  4. با سلام و احترام
    خدمت جناب آقای دکتر
    لطف می کنید به درخواست های رسیده به ایمیلتون جواب دهید
    با تشکر و سپاس فراوان

    • سلام دوست عزیز
      پیش از این هم اشاره کردم که به دلیل برخی مشکلات در ایمی لطفا درخواستهای خود را در همین بخش نظرات بگذارید. امیدوارم سریعتر پاسخ دهم.

  5. سلام ,ی عذر خواهی ب شما بدهکارم,اینطور ک از پیغام(تازه وارد )پیداس گویا واقعا ایمیل شما مشکل داره!آخه آخرین باری ک شمردم ۵۷,مرتبه بود ک من میلموفرستاده بودم!و واقعا فک میکردم….
    ب هر حال واقعا ازتون عذر میخوام و همچنان منتظرم وقتی مشکل برطرف شد نقدتونو بخونم

  6. با سلام
    ممنونم از پاسختون. بنده یکی از دانشجویان دانشگاه الزهرا(س) هستم. تقاضایی از حضورتون داشتم.
    امکان دارد مرا در پایان نامه ام با عنوان «امکان سنجی استفاده از ابزار تاخت نکول اعتباری در ایران» به عنوان استاد مشاور یاری فرمایید؟

  7. استاد محترم نمره های موارد خاص رو نمی دهید. لطفا

  8. خواهشا کلیه نمره ها ی بازمانده از آن خدا بیامرز را بدهید. دانشکده ما در این موارد شهره عام و خاص است!!! امتحان می دهیم و نمره را سال ها بعد می گیریم!!!!

    • دوست خوبم سلام. از شما عذر میخواهم اما با درگذشت دکتر اسلامی بیدگلی تعداد درسهای من زیاد شد و من نمره دو درس گذشته را هم دادم. به هر حال از شش درس نمره های دو درس مانده که شنبه یکی و دو شنبه دیگری را هم خواهم داد

  9. باسلام،این مقاله ادامه خواهد داشت؟ میشه نحوه تجزیه و تحلیل صورتهای مالی رو هم ارائه کنید.

  10. سلام استاد.آیا صورتهای مالی که شرکتها منتشر میکنند قابل اتکاست یا باید بیشتر پیگیری کنیم؟

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شد

* Copy This Password *

* Type Or Paste Password Here *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>